Karanlık döneme ilişkin ipuçları

Bilim insanları, bacak geliştirmekte olan balıkların fosillerini buldu. Böylece 375 milyon yıl önceya ait karanlık döneme ilişkin ipuçları elde edilmiş oldu.

Kanada'daki bir buzulun içinde ortaya çıkan, 375 milyon yaşındaki antik Tiktaalik yaratığına dair fosillerde, bu timsah-balık karışımı yaratığın henüz yeni gelişmeye başlayan arka bacaklarına dair buluntular, denizden karaya çıkışa dair ipuçlarını da ortaya koydu.

2004 yılında Kuzey Kanada'da bir buzulun içinde bulunan fosilin ön tarafının bir balığa benzemesine rağmen arka tarafının kara canlılarına benzemesi şaşkınlığa sebep olmuştu. Bilim insanlarının yaptığı çalışmalar sonucunda, bu fosilin hayatın

Kedilerin evrimi

Bilim insanları, Çin’de bulunan fosiller üzerinde yaptıkları incelemelerde kediler hakkında bugüne kadar saklı kalan bilgiler ortaya çıkardı. 5 bin yıl öncesine uzanan fosiller, kedilerin fare yakalamak için kullanıldığı ve böylece evcilleştirildiklerini savunuyor.


Kedi en sevdiğimiz iki evcil hayvandan biri olmasına rağmen geçmişi hakkında çok fazla bilgimiz yok. Çin’de Taş Çağı’ndan kalan bir köyde yapılan kazılar ise araştırmacılara uzun yıllardır merak ettikleri soruların cevabını göstermiş olabilir.

'Atların evrimi' hakkında yeni bilgi

Etiyopya’nın fosil bakımından zengin çorak arazilerinde araştırma yapan bilim insanları, yaklaşık 4.4 milyon yıl önce yaşamış bir ata ait kemikler buldu.

Nesli tükenen ve küçük bir zebra boyundaki at türüne ait kemikler, Etiyopya’nın Orta Avaş vadisinde keşfedildi.
Kemiklerin bulunduğu yer günümüzde çöl olsa da, Eurygnathohippus Woldegabrieli adı verilen bu at türünün yaşadığı zamanlarda, orman ve çayırlarla kaplıydı.

Büyüklüklerine göre fosiller nasıl gruplandırılırlar?

 Büyüklüklerine göre fosiller nasıl gruplandırılırlar?

Çıplak gözle görülebilen, tanınabilen, incelenebilen boyutlardaki fosiller makro fosil olarak adlandırılır (örneğin Şekil 1, 2, 7, 8…). Bir-iki mm’lik kimi tek hücreli canlı fosillerinden, metrelerce büyüklükteki dinozor fosillerine kadar çoğu fosiller makro fosillerdir. Net olarak görülebilmeleri için büyütücü optik gereçlerden yararlanma zorunluluğu olan fosiller de mikro fosil olarak gruplandırılır (örneğin Şekil 6). Tek hücreli canlı fosillerinin çoğu 2 mm’den küçük olduğundan, bunlar ve çiçek tozu fosiller gibi fosiller mikro fosillerdir. Mikro fosillerin 0,03 mm’den daha küçük olanlarına nanno fosil adı verilir (örneğin Şekil 5). Nanno fosiller ancak çok yüksek büyütmeli elektron mikroskoplarla incelenebilmektedir.

Şekil 5 (solda)- Bir nanno fosil örneği: Coccolith. Kokolitler (Coccoliths) coccolithophorid adı verilen tek hücreli yosunlar tarafından oluşturulan kalsiyum karbonat diskleri, bir anlamda bu canlıların iskeletleridir. Bu diskler bir araya gelerek, büyüklükleri 2-5×10-6m civarında, coccosphere denilen küre biçimli topluluklar oluştururlar. Kokolitler ve benzer fosillerkalkerli nanno fosil grubundandırlar. Triyas devrinden beri (250 milyon yıldanberi) varlıklarını sürdürmektedirler. Fotoğraftaki büyük fosil güncel bir kokolit, sol üst köşedeki ekleme ise 130 milyon yıllık bir fosil kokolittir (as.miami.edu, ucl.ac.uk , en.wikipedia.org).  Şekil 6 (sağda)- Bir mikrofosil örneği: Globotruncana helvetica. Tek hücreli bir canlı fosili (Y. Tatar 1971, Yıldızeli). Fosilin yatay boyuttaki büyüklüğü yaklaşık 0.4 mm’dir.. Globotruncanalar Foraminiferlerin bir alt sınıfından gözenek kabuklu amiboid tek hücreli hayvancıklardır. Bu fosiller Üst Kretase devresi (90-65 milyon yıl arası) için yaş belirlemede kullanılmaktadır.

Şekil 7 (solda)- Tek hücreli bir makrofosil örneği. Nummulites sp. Ekvatoral kesiti, Yıldızeli. Boyut 2.5 mm. Nummulitlerin boyutu 16 cm’ye kadar çıkabilmektedir. Hayvanlar aleminde tek hücreli, gözenek kabuklu (foraminifer), çok bölmeli amiboid canlılardan olan bu tür de Eosen devresi için (yaklaşık 60-30 milyon yıl arası) için yaş belirlemede kullanılmaktadır (Y. Tatar 1971). Şekil 8 (sağda)- Çok hücreli bir makrofosil örneği Derisi dikenlilerden bir deniz kestanesi fosili, sırttan görünüş. Altaki milimetrik kağıt ölçek için kullanılmıştır. Yaklaşık 60 milyon yıl (Eosen), Elazığ Pertek İskelesi civarı (Y. Tatar 1994).

Soru 6- Oluşumlarına göre fosil türleri nelerdir?Oluşumlarına göre fosiller başlıca beş grupta toplanır. 6.1. Dolgu fosiller (Şekil 9 – 14), 6.2. Kalıp fosiller (Şekil 15 – 18), 6.3. Kemik fosiller (Şekil 19 – 22), 6.4. İz fosiller (Şekil 23 – 26) ve 6.5. Tüm vücut fosilleri ( Şekil 27 – 30). Bu gruplarla ilgili aşağıda örnekler ve kısa bilgiler verilmiştir.

6.1. Dolgu fosiller

Bu kavramı, örnek olarak denizde yaşayan bir kabuklu (midye benzeri canlılar) yumuşakça fosili üzerinde açıklayalım. Bunlar ölüp deniz tabanına çöktüklerinde içlerindeki et kısım kısa zaman içinde çürüyerek veya başka canlılarca yenilerek yok olur ve eğer parçalanmamışsa, kabuğun içi kum, kil, kireç gibi tortularla dolar (Şekil 9); üzerleri de yeni tortu katmanlarıyla örtülür. Denizde milyonlarca yıl içinde üst üste biriken bu katmanlar kendi ağırlıklarının etkisiyle içlerindeki

Fosiller nerelerde bulunur?

  Fosiller nerelerde bulunur?

Soru 3’ün açıklamasında da değinildiği gibi, fosiller esas olarak deniz ve göl gibi su ortamlarında birikmiş ve sonra kara haline, dağ haline gelmiş tortul katmanlar içinde bulunur. Karasal ortamlarda ise daha nadir görülür. Fosil içeren katmanlar ya arazide çıplak kayalık yamaçlarda, taş ocaklarında, yol yarmalarında, tünel kazılarında vb. yerlerde kayalar içinde; veya bu katmanlardan kopan çakıllarda, ya da bu katmanlardan çıkarılan ve yapılarımızda kullanılan yapı taşlarında bulunurlar. Eski buzul yarıklarında bulunan mamut fosilleri, mağaralarda bulunan hayvan veya insan fosilleri istisna sayılırlar.  

Şekil 4 .

Şekil 4’te tamamen hayali ve resimsel bir yer kesitinde tortul katmanların ve içlerindeki fosillerin gösterilişi amaçlanmıştır. Yerkabuğundaki bütün tortul katmanlar fosil içermez. Çoğu katmanlarda hiç fosil bulunmayabilir, kimilerinde çok az, kimilerinde de bol bulunabilir. Fosillerin yığın halinde bulunduğu yerlere fosil mezarlığı denir. Çıplak gözle seçilemeyecek kadar küçük mikro fosillerin arazide genellikle farkına varılmaz, ya da var oldukları anlaşılır, fakat tanınamazlar. Bunların belirlenmesi için kaya örneklerinin laboratuara götürülüp büyütücü optik gereçlerle incelenmesi gerekir. Yukarıda 2. sorunun yanıtında da belirtildiği gibi, fosillerin kimileri oluştukları ortam hakkında, kimileri de içlerinde bulunan kayaların jeolojik yaşları hakkında bilgi edinmemizi sağlamaktadırlar. Magmadan oluşan kayalarla, ileri derecede başkalaşmış tortul kayalarda (=metamorfik kayalar) fosil bulunmaz. Sadece kraterlerden havaya püsküren ve sonra havadan yere katmanlar halinde çökelen volkanik küller içinde nadir olarak fosil bulunabilir.

Darwin,evrim teorisi,çeşitlilik, evrim, genetik, genetik,fosil,mutasyon, Ekoloji

Fosilleşme nedir?

 Fosilleşme nedir?

Geçmişte yaşamış bir canlının kendisinin veya yaşam ortamında bıraktığı çeşitli izlerin fosil haline gelmesi, başka bir ifadeyle geride fosil dediğimiz her türlü kanıtı bırakması olayına fosilleşme diyoruz.

Fosilleşme esas olarak deniz veya göl gibi su ortamlarında meydana gelir. Çünkü bu ortamlarda ölen canlıların gövdelerinin veya bıraktıkları izlerin içi veya üzeri kısa sürede kum, kil, mil, kireç gibi tortularla dolarak ve örtülerek korunma sağlanmış olur. Buna karşılık karada ölen canlılar kısa sürede ya çürüyüp topraklaşır veya başka canlılar tarafından yenilip yok olurlar. Denizel ortamda da ölen canlıların tümü değil, ancak küçük bir kısmı fosilleşebilir; birçoğu ise deniz dibinde çürüyerek, eriyerek veya başka deniz canlıları tarafından yenilerek yok olur. Ama yok oluş karasal koşullarda çok daha büyük oranlardadır.

Şekil 3 Fosilleşmenin (fosil oluşumunun) şematik açıklaması Ressam tarafından çizilmiş hayali şekiller (Şekiller davidebonadonna.it.’den alınmış, açıklamalar eklenmiştir-Y.T.)

Şekil 3A: Denizel ortamda yaşayan canlılar öldüklerinde deniz dibindeki tortul katmanlar üzerine çökelirler. Etli kısımları kısa

Fosilleri incelemenin yararları nelerdir?

 Fosilleri incelemenin yararları nelerdir?

1. Fosil dünyası Yeryüzünde yaşamın tarihi, coğrafyası ve evrimi hakkında bilgi elde edebileceğimiz tek ve çok önemli kaynaktır. Araştırmalar sayesinde her yıl birçok fosil bulunmakta ve bunlar koleksiyonlara kaldırılmaktadır.Kitaplarda tanıtılan ve müzelere kaldırılan fosiller aracılığıyla bu değerli kaynaklar gelecek kuşaklara da aktarılmış olmaktadır.

2. Fosiller içlerinde bulundukları kaya katmanlarının nasıl bir ortamda oluştukları hakkında da bilgi taşıyan önemli kaynaklardandır. Ortamın derin, sığ, sıcak, soğuk deniz veya göl; ya da karasal olup olmadığını belirlememize yardımcı olanortam tanımlayıcı fosiller bulunmaktadır.